Ποδήλατο: Τρόπος ζωής

«Το ποδήλατο είναι η καθημερινότητά μου. Δεν το χρησιμοποιώ μόνο για να κάνω βόλτες ή για να αθληθώ, ούτε μόνο τις ηλιόλουστες μέρες του χρόνου. Το χρησιμοποιώ καθημερινά χειμώνα καλοκαίρι για να μετακινούμαι μέσα στην πόλη. Με αυτό πηγαίνω στη δουλειά μου, με αυτό στα ραντεβού μου, με αυτό στα ψώνια», μου είπε ο Στάθης, συνειδητός ποδηλάτης εδώ και 12 χρόνια.
«Αποφάσισα να αγοράσω ποδήλατο το 1999. Πάντοτε μου άρεσε η ιδέα αλλά ποτέ δεν το αποφάσισα. Είχα καβαντζάρει τα 42 και σκέφτηκα πως χρειάζομαι λίγη σωματική άσκηση. Έτσι πήρα το πρώτο μου ποδήλατο, στην αρχή για γυμναστική και βολτίτσες. Μια μέρα που είχαν απεργία τα λεωφορεία αποφάσισα να το χρησιμοποιήσω να πάω στη δουλειά μου. Ε, αυτό ήταν. Από τότε δεν κατέβηκα από τη σέλα».

Καλά όλα αυτά αλλά πόσο ασφαλές είναι να κυκλοφορεί κάποιος με ποδήλατο σε πόλεις όπως η Αθήνα ή η Θεσσαλονίκη;

Η αλήθεια είναι πως η οδήγηση σε αυτές τις πόλεις θέλει ιδιαίτερη προσοχή. Παρόλα αυτά, «στην πρωτεύουσα υπάρχουν πολλοί περισσότεροι ποδηλάτες από όσους μπορείτε να φανταστείτε», μου είπε μια μέρα η Ματούλα που τη συνάντησα στην ποδηλατοπορεία μνήμης για τα θύματα της ασφάλτου που οργάνωσαν στις 20 Νοεμβρίου οι Ποδηλάτες-Ποδηλάτισσες της Αθήνας. Οι Φίλοι του Ποδηλάτου της πρωτεύουσας έχουν το δικό τους στέκι που βρίσκεται στην οδό  Επταχάλκου 3 στο Θησείο.

Όταν τη ρώτησα λεπτομέρειες με παρέπεμψε στην ιστοσελίδα www.podilates.gr. Εκεί διάβασα πως «είναι μια ανοιχτή συνέλευση  ποδηλατών και ποδηλατισσών στην Αθήνα που προσπαθεί με ακτιβίστικους και όχι μόνο τρόπους να προωθήσει τη χρήση του ποδηλάτου στην πόλη».

Τα αιτήματά τους είναι: Να επιτραπεί η μεταφορά ποδηλάτων από το Μετρό, να υλοποιηθεί δίκτυο ποδηλατοδρόμων και να αναθεωρηθεί ο αναχρονιστικός ΚΟΚ.

Ποδηλατοδρόμοι στη Θεσσαλονίκη

Ενώ όμως οι αθηναίοι ποδηλάτες διεκδικούν τη δημιουργία ποδηλατοδρόμων, στη Θεσσαλονίκη έχει ήδη δημιουργηθεί ένα δίκτυο από την προηγούμενη δημοτική αρχή. Το έργο έγινε αντικείμενο κριτικής τότε αλλά αυτή τη στιγμή υπάρχει και αυτό που οφείλουμε να κάνουμε είναι να διεκδικήσουμε την επέκτασή αλλά και τη συντήρησή του.

«Το μεγάλο πρόβλημα με τους ποδηλατοδρόμους ήταν η αρχική αντιμετώπισή τους από τα ΙΧ. Οι οδηγοί παρκάριζαν επάνω τους ή τους παραβίαζαν συστηματικά, δε μας σέβονταν καθόλου» λέει ο Στάθης. Αποτέλεσμα φυσικά της έλλειψης παιδείας σχετικά με την ποδηλατοκίνηση. Σιγά – σιγά φαίνεται πως το συνήθισαν και έτσι αυτή τη στιγμή οι ποδηλάτες της Θεσσαλονίκης τους χρησιμοποιούν και κινούνται με ασφάλεια όπου αυτοί υπάρχουν.

Αυτό που χρειάζεται να γίνει τώρα είναι από τη μια η συντήρηση κι από την άλλη η επέκτασή τους. Το δεύτερο για να γίνει πρέπει να συνεργαστούν όλοι οι δήμοι του πολεοδομικού συγκροτήματος αλλά και το υπουργείο Μεταφορών.

Προς το παρόν θα μπορούσε να επιτραπεί η είσοδος των ποδηλάτων στους λεωφορειόδρομους, όπου μπορούν να κινούνται με περισσότερη ασφάλεια. Το μέτρο εφαρμόστηκε στην Αθήνα με το όρο τα ποδήλατα να κινούνται κοντά στο κράσπεδο του πεζοδρομίου και να παραχωρούν προτεραιότητα στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς. Το μέτρο βοήθησε αρκετά αλλά δε θα πρέπει να λειτουργήσει ανασταλτικά ως προς τη δημιουργία δικτύου ποδηλατοδρόμων.

Ποδήλατο και ασφάλεια

Το μοναδικό θεωρητικό μειονέκτημα του ποδηλάτου είναι ο κίνδυνος ατυχήματος, αναφέρει μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα περιβάλλοντος. Κι αυτό επειδή οι ποδηλάτες κινούμενοι ανάμεσα σε οχήματα βρίσκονται στο έλεος των αυτοκινητιστών.

Ωστόσο, όπως αναφέρει η μελέτη, οι στατιστικές αναφέρουν πως ο κίνδυνος ατυχήματος που διατρέχει ένα άτομο 18 έως 50 ετών, είναι μικρότερος για το ποδήλατο.

Ο σχετικός πίνακας για τον κίνδυνο ατυχήματος ανά 100 χιλιόμετρα, μας λέει:

    Ηλικιακές ομάδες          Οδηγοί          Ποδηλάτες

12 – 14                        –                     16,8

            15 – 17                        –                     18,2

            18 – 24                     33.5                    7,7

            25 – 29                     17,0                    8,2

            30 – 39                       9,7                    7,0

            40 – 49                       9,7                    9,2

            50 – 59                       5,9                  17,2

            60 – 64                     10,4                  32,1

Άνω των 60                  39,9                  79,1

ΣΥΝΟΛΟ                    20,8                  21,0

Επί πλέον εδώ πρέπει να σημειώσουμε πως ο συνολικός μέσος όρος κινδύνου δίνει εσφαλμένη εντύπωση σε βάρος των ποδηλατών, καθώς έχει διαμορφωθεί λαμβάνοντας υπόψη δύο ηλικιακές ομάδες  (12 – 14 και 15 – 17) οι οποίες δεν υπάρχουν ανάμεσα στους οδηγούς.

Από τις μελέτες ακόμη διαπιστώνεται πως οι νεαροί ποδηλάτες –ιδίως τα αγόρια- είναι πιο εκτεθειμένοι σε κίνδυνο, επειδή δε γνωρίζουν τους κανόνες οδήγησης.

Γεγονός είναι ακόμη, πως οι μοτοσικλετιστές διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο από τους ποδηλάτες, διότι αφενός κινούνται με μεγαλύτερη ταχύτητα αφετέρου δεν έχουν μεγαλύτερη προστασία από τους μη μηχανοκίνητους δικυκλιστές. Αυτό μπορώ και προσωπικά να το επιβεβαιώσω, επειδή υπήρξα «θύμα» ατυχήματος με το ποδήλατο, με αποτέλεσμα κάποιες αμυχές στο πόδι. Σε αντίστοιχη περίπτωση, εάν επέβαινα σε μοτοσικλέτα θα μπορούσα να είμαι μέχρι και μακαρίτης!

Όφελος για την υγεία

Όπως υποστηρίζει η Ένωση Βρετανών Γιατρών, το ποδήλατο αποτελεί για πολλούς ανθρώπους ένα μέσο καθημερινής άσκησης το οποίο δεν τους αναγκάζει να ανατρέψουν τις συνήθειές τους.

Όπως υποστηρίζει η Ένωση, ένα άτομο το οποίο δεν ασκείται τακτικά διατρέχει μεγάλο κίνδυνο να προσβληθεί από στεφανιαία νόσο όσο και ένας καπνιστής ο οποίος καταναλώνει 20 τσιγάρα καθημερινά. Η ποδηλασία είναι εξίσου ωφέλιμη με την κολύμβηση αλλά μπορεί πολύ ευκολότερα να γίνει καθημερινή συνήθεια αφού, δε χρειάζεται να της αφιερώσει κάποιος ιδιαίτερο χρόνο. Κι ακόμη εγκαταστάσεις, δηλαδή δρόμοι, υπάρχουν παντού.  Δύο 15λεπτες διαδρομές με ποδήλατο καθημερινά αρκούν για να διατηρείται η καρδιά υγιής.

Μία έρευνα η οποία έγινε στην Ουάσινγκτον απέδειξε πως οι άνθρωποι οι οποίο μετακινούνται από και προς την εργασία τους με ποδήλατο τουλάχιστον τέσσερις φορές την εβδομάδα, διανύοντας 16 χιλιόμετρα τουλάχιστον, έχουν καλύτερη φυσική αλλά και ψυχική υγεία από τους μη ποδηλάτες. Διαπιστώθηκε πως το ποσοστό ποδηλατών με καρδιακά προβλήματα ανέρχεται σε 42% τη στιγμή που για τους μη ποδηλάτες αγγίζει το 84,7%! Παρόμοια αποτελέσματα διαπιστώθηκαν και σε άλλες ασθένειες όπως η χρόνια βρογχίτιδα, το άσθμα, η υπέρταση, τα ορθοπεδικά νοσήματα, οι ασθένειες των σμηγματογόνων αδένων και οι κιρσοί των κάτω άκρων.

Περιβαλλοντικές και άλλες θετικές συνέπειες

Η αύξηση της χρήσης ποδηλάτου στις πόλεις, έχει ως συνέπεια τη μείωση χρήσης αυτοκινήτων. Το περιβάλλον αυτομάτως καθίσταται πιο καθαρό καθώς μειώνεται η ατμοσφαιρική ρύπανση αλλά και η ακουστική. Φυσικά τα αποτελέσματα είναι θετικά και σε μεγαλύτερη κλίματα, όσον αφορά δηλαδή το παγκόσμιο κλίμα με τη μείωση εκπομπών καυσαερίων τα οποία συντελούν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Ποια όμως είναι τα θετικά που προκύπτουν για το κοινωνικό σύνολο από την αύξηση χρήσης του ποδηλάτου; Έχουμε και λέμε:

1. Οικονομικά: π.χ. μείωση των πόρων που δαπανά κάθε νοικοκυριό για το αυτοκίνητο, μείωση των ωρών εργασίας που χάνονται λόγω κυκλοφοριακής συμφόρησης, μείωση του κόστους της υγείας χάρη στα αποτελέσματα της τακτικής άσκησης.

2. Πολιτικά: π.χ. μείωση της εξάρτησης που δημιουργείται από τις ενεργειακές ανάγκες, εξοικονόμηση μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

3. Κοινωνικά: π.χ. εξασφάλιση της κινητικότητας σε ευρύτερα στρώματα του πληθυσμού, μεγαλύτερη αυτονομία και δυνατότητα πρόσβασης σε όλες τις εγκαταστάσεις για τους νέους όπως και για τους μεγαλύτερους

4. Οικολογικά: διάκριση μεταξύ των βραχυπρόθεσμών τοπικών αποτελεσμάτων (περιβάλλον) και των μακροπρόθεσμων, μη τοπικά εντοπισμένων αποτελεσμάτων (οικολογική ισορροπία).

Ποδήλατο παντού και όλες τις εποχές

Παλαιότερα το ποδήλατο αποτελούσε κατ’ εξοχήν μέσο μεταφοράς σε μεγάλο μέρος των χωρών της Ευρώπης. Δυστυχώς όμως, στη συνέχεια άρχισε να θεωρείται απηρχαιωμένο μέσο μεταφοράς, παιχνίδι για τα παιδιά ή μέσο για άθληση.

Εν τέλει όμως είναι σωστή αυτή η αντίληψη; Φυσικά και όχι κάτι που φαίνεται από την όλο και μεγαλύτερη επανάκαμψη του ποδηλάτου στην καθημερινή χρήση. Ακόμη και στη χώρα μας όπου το ΙΧ θεωρείται μέσο κοινωνικής καταξίωσης, που δεν υπάρχουν υποδομές στις μεγάλες πόλεις, που δεν υπάρχει παιδεία το «ταπεινό» ποδήλατο επανέρχεται με γοργούς ρυθμούς. Τους τελευταίους μήνες, εξαιτίας και της οικονομικής κρίσης, πολλοί συμπολίτες μας στρέφονται προς το ποδήλατο. Το γεγονός επιβεβαιώνει κι ο Στάθης: «Επειδή επί χρόνια κυκλοφορώ στη Θεσσαλονίκη, παρατηρώ πως έχουμε πολλαπλασιαστεί. Σιγά-σιγά μάλιστα αρχίζουν και ανοίγουν καταστήματα ενοικίασης ποδηλάτων αλλά και ποδηλατάδικα».

Το ίδιο μπορεί να βεβαιώσει και ο υποφαινόμενος για την Αθήνα. Στην πρωτεύουσα υπάρχουν πολλοί ποδηλάτες οι οποίοι καθημερινά γίνονται όλο και περισσότεροι.

Παρόλα αυτά η χώρα μας βρίσκεται ακόμη πολύ πίσω σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Βέβαια και στην Ευρώπη το ποδήλατο συνδέεται κυρίως με χώρες όπως η Ολλανδία, το Βέλγιο και η Δανία εξαιτίας του επίπεδου εδάφους τους. Αυτό δικαιολογείται από το γεγονός πως η ποδηλασία απαιτεί μυϊκή προσπάθεια.

Πάντως υπάρχουν παραδείγματα που δείχνουν πως ούτε το επίπεδο έδαφος ούτε το κλίμα είναι παράγοντες που λειτουργούν αποτρεπτικά.

Για παράδειγμα στην Πάρμα (Νότια Ιταλία) ο δείκτης χρήσης είναι ίδιος με αυτόν του Άμστερνταμ, δηλαδή 19-20% των μετακινήσεων να γίνονται με ποδήλατο, ενώ στη Φεράρα ο δείκτης αγγίζει το 31%!

Στη Σουηδία το ψυχρό κλίμα δε φαίνεται να αποτρέπει τους ανθρώπους να χρησιμοποιούν ποδήλατο, με μια αντιστοιχία 470 ποδηλάτων ανά 1000 κατοίκους και με μέσο όρο 300 χιλιόμετρα ετησίως ανά κάτοικο.

Ένα άλλο παράδειγμα αποτελεί η Ελβετία η οποία δε φημίζεται για το επίπεδο του εδάφους της. Έτσι στη Βασιλεία το ποσοστό μετακινήσεων με ποδήλατο είναι 23% και στη Βέρνη αντίστοιχα, 15%, μάλιστα με πολλούς δρόμους να έχουν κλίση μέχρι και 7%! Ακόμη και στο Κέμπριτζ (Μεγάλη Βρετανία) όπου οι βροχές είναι σχεδόν καθημερινό φαινόμενο, το 27% των μετακινήσεων πραγματοποιούνται με ποδήλατο.

Στην πραγματικότητα λίγες είναι οι καταστάσεις που δεν επιτρέπουν τη συχνή χρησιμοποίηση του ποδηλάτου. Κυρίως είναι οι καταρρακτώδης βροχή και ο καύσωνας. Ωστόσο οι σύντομες αστικές αποστάσεις, ο κατάλληλος ρουχισμός και η επαρκής υποδομή στον τόπο προορισμού μπορούν να βοηθήσουν στην ελαχιστοποίηση των δυσκολιών.

Οι κλίσεις των δρόμων, είναι όντως ένα εμπόδιο ιδιαίτερα για όσους δεν είναι αρκετά προπονημένοι η χρησιμοποιούν παλαιά ποδήλατα ακατάλληλα για πόλεις που υπάρχουν πολλοί δρόμοι με κλίση μεγαλύτερη από 5%. Εδώ εκτός από την προπόνηση η οποία βοηθά αλλά και τη χρησιμοποίηση σύγχρονων ποδηλάτων με ταχύτητες, υπάρχει η ανάγκη υποδομών. Για παράδειγμα η μεταφορά ποδηλάτων με τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, αλλά και ακόμη η κατασκευή αναβατήρων ειδικών για ποδήλατα όπως στο Τροντχάιμ της Νορβηγίας.

Στην Ελλάδα η αγάπη για το ποδήλατο, όχι μόνο ως παιχνίδι, πρέπει να καλλιεργηθεί από το σχολείο. Επειδή συνηθίζουμε να λέμε πως «όλα είναι θέμα παιδείας», ας δείξουμε στη νέα γενιά άλλα καταναλωτικά πρότυπα και άλλες συνήθειες, που θα έχουν θετικά αποτελέσματα στην υγεία τους και στο περιβάλλον.

 

γράφει: ο Γιώργος Κέρεκες

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *


*